Vajinismus, pelvik taban kaslarının, vajinaya bir şey girmek istediğinde istemsizce kasılması sonucu cinsel birlikteliğin acılı olması ya da tamamlanamamasıdır. Vajinismus, sadece cinsel ilişkide değil, parmak, tampon veya fitil gibi herhangi bir nesnenin vajina içine girmesi durumunda da yaşanabilmektedir.
Genellikle yanlış ve sağlıksız cinsel mesajların bilinçaltına yerleşerek, vajina çevresindeki kasları refleks olarak kasması gibi faktörlerin sebep olduğu vajinismus hastalığında kişi özellikle cinsel ilişki sırasında kendini geri çekme ve hatta cinsel ilişkiye girmekten kaçınma gibi belirtiler yaşar.
İstem dışı vajina refleksi olan vajinismus, cinsel ilişki esnasında, tamponla, doktor muayenesi ve kendi parmağı ile bile tetiklenebilir. Vajinada oluşan spazm, vajina girişini kapatarak cinsel ilişkiyi imkansız hale getirir. Devam edilmesi halinde ağrıya neden olur. Ayrıca vücudun diğer kas gruplarında da spazmlar oluşturarak bazen soluk almada dahi zorluk yaşatabilir. Vajinismus durumunun bitmesiyle ile birlikte kaslar gevşeyerek eski normal duruma geri döner.
Kadınlarda vajinismus değişik formlarda görülebilir. Bazıları sadece cinsel ilişki esnasında oluşur ancak doktor muayenesi ve tampon koyma esnasında sorun yasamazlar. Bazıları ise hiçbir nesnenin girişine izin vermezler. Kimi durumlarda da kısmen penis girişine izin verir; ancak ilişki ağrılı olur.
Vajinismus Türleri Nelerdir?
Daha önce cinsel ilişkisi olmuş veya olmamış her kadın vajinismus sorunuyla karşı karşıya kalabilir. Kas kasılması nedeniyle daha önce hiçbir şekilde ağrısız cinsel ilişkisi olmaya tiplere ‘primer vajinismus’ adı verilir. Bu durum, birincil tip cinsel ilişki veya ilk jinekolojik muayenede ortaya çıkar. ‘Sekonder vajinismus’ denilen tür ise, daha önce normal ağrısız cinsel ilişkisi olup vajinismusun daha sonra ortaya çıktığı durumları tanımlar. Bazen travma ve cerrahi işlem sonrası primer sorunlar tamamıyla ortadan kalksa dahi cinsel ilişkiye giremezler.
Primer (birincil) vajinismus
Cinsel ilişkinin gerçekleşmemesi durumu olarak isimlendirilen primer vajinismus, yaşam boyu vajinismus olarak da bilinir. Kadınlar evliliklerine rağmen aylarca bakire olarak kalabilir ve bu durum evlilikte büyük sorunlara neden olur.
Sekonder (ikincil) vajinismus
Kadınların geçmişte yaşadığı düşük, kürtaj, ve taciz gibi cinsel travmalar sonucunda gelişen vanijismus türüdür. Sekonder vajinismus nadir olarak görülse de bazı kadınlarda doğal yollarla gebe kalıp vajinal yolla doğum yapsalar da cinsel ilişki sırasında sorun yaşayabilirler.
Vajinismus bazen kadınların ruhsal ve psikolojik durumuna, karşı cinse olan ilgi düzeyine, ilişkide rahat hissedip hissetmediklerine bağlı olarak da değişiklik gösterir. Bu durum ise ‘durumsal vajinismus’ olarak adlandırılır.
Vajinismus Belirtileri Nelerdir?
Vajinal kaslarda istemsiz ve tekrarlayan kasılma ya da spazmın yaşandığı bir cinsel sağlık durumu olan vajinismusun yaygın belirtileri cinsel ilişkiden kaçınma veya cinsel ilişki sırasında bacaklarını kapatma ve kendini geri çekmedir.
- Cinsel ilişki sırasında bacaklarını kapatma, kendini geri çekme
- Vajinal muayene olamama
- Cinsel ilişkiden kaçınma
- Cinsel ilişki sırasında panik hali
- Cinsel ilişkinin ağrılı olması
- Smear testi yaptıramama
Vajinismus Neden Olur?
Vajinismus, pelvik taban kaslarının istemsiz olarak kasılması sonucu ortaya çıkan, özellikle ağrı ve penetrasyon sorunlarına neden olan vajinal gerginlik ve cinsel işlev bozukluğudur. Çoğu kadın için vajina kaslarının istem dışı, bilinçsizce kasılması bir sürpriz olur. Kadın cinsel istek duyduğu halde ilişki gerçekleşmez. Bu reaksiyonun temelinde değişik, yanlış ve sağlıksız cinsel mesajların ya da kötü tecrübelerin bilinçaltına yerleşerek, vajina çevresindeki kasları refleks olarak kasması yatar. Vajinismusa ağrı korkusu, hamilelik korkusu, cinsel kötü kullanım (abuse), tıbbi veya fiziksel durumlar olduğu gibi aşırı heyecan, yetersiz seks eğitimi, aşırı tutucu veya dengesiz eğitim, evdeki şiddet ortamı, aile korkusu ya da güvensizlik gibi çok çeşitli nedenler de olabilir.
Vajinismus için Egzersizler Nelerdir?
Vajinismus tedavisi için uygulanması gereken bazı egzersizler mevcuttur. Bu egzersizler şu şekilde sıralanabilir:
- Kegel egzersizleri: Kegel egzersizi, pelvik tabanı (Pubococcygeus) kaslarını güçlendirme ve kontrol etmeye yönelik egzersizlerdir.
- Solunum egzersizleri: Solunumu kontrol etmeye yönelik egzersizlerdir.
- Gevşeme egzersizleri: Tüm vücut kaslarında gevşemeyi öğrenmeye yönelik egzersizlerdir.
- Botoks uygulanması: Chlostridium botolinum adli bakteriden elde edilen toksin olup enjekte edilen kaslarda kismi felç oluşturarak gevşemeye neden olur. Botoks etkisini kas-sinir bileşkelerindeki kas kasılmasını sağlayan asetilkolin maddesi üzerinden sağlar. Vajinismuslu kadınlarda genel anestezi altında yapılır. Etki süresi 2-6 aydır. Yan etki olarak idrar veya gaita kaçırması görülebilir. Etkisi ortadan kalktıktan sonra vajinismus tekrar oluşabilir
- Vajinal dilatatörler: Çeşitli ölçülerde vajinal dilatatörler kullanılarak kendi kendine eğitim ve gevşeme yöntemidir.
Uygun tedavinin planlanması için, ağrılı ilişkiye neden olan diğer tıbbi ve fiziksel durumların ekarte edilmesi gerekir. Ağrılı cinsel birleşmeye neden olan bazı durumlar söyle sıralanabilir: Vulvodiniya/vestibulodiniya, pelvis iltihabi hastalıkları (PID), over kisti, mesane veya idrar yolları enfeksiyonları, vajina atrofisi, vajina kuruluğu, vajina prolapsusu, rijit veya kalın himen, doğum travması, vulva kanseri, vajina enfeksiyonları, derideki hastalıklar (Lichen skleroz, egzama, sedef ), eklemleri tutan ve eklem hareketlerini kısıtlayan romatizma hastalıkları.