Gebelik süreci boyunca hem anne adayının hem de bebeğin sağlığı için çeşitli birçok test yapılır. Bu testler; anne adayının sağlık durumuna, yaşına veya olası risk faktörlerine göre yapılır.
Gebelikte ay ay yapılması gereken testler şunlardır;
Gebelikte İlk Ay Testleri
Gebelik sürecinin başlangıcında, anne adayının ve bebeğin sağlığını izlemek için bir dizi rutin test yapılması önemlidir.
Bu testler genellikle “ilk ay testleri” olarak adlandırılır ve gebeliğin ilk haftalarında yapılması önerilir.
İlk ay testleri; tam kan sayımı, kan grubunun belirlenmesi, tansiyon ölçümü, idrar tahlili, tiroid fonksiyon testleri, rubella testi ve enfeksiyon taramasını içerir.
Ayrıca bu süreçte kan şekeri seviyelerini izlemek için glukoz tolerans testi de yapılabilir.
Anne adayının hamilelik öncesinde yaptırmadığı testler varsa bu testlerin de hamileliğin başlangıcında yapılması önemlidir.
Bunların yanı sıra gebeliğin ilerleyen dönemlerinde, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, hepatit taraması, smear testi (rahim ağzı kanseri taraması) ve TORCH taraması gibi ek testler de yapılabilir.
Hamilelik boyunca düzenli olarak yapılan bu testler, anne ve bebeğin sağlığını korumak ve gerektiğinde müdahale etmek için hayati öneme sahiptir.
İkili Tarama Testi (11 – 14. Hafta)
Gebeliğin ilk trimesteri, yani ilk 14 haftası anne adayının ve bebeğin sağlığını izlemek için kritik bir dönemdir.
Bu dönemde, gebeliğin 11. haftasından itibaren; kan alımı, ultrason ölçümü ve ikili tarama testi gibi önemli testler yapılır.
İkili tarama testi, Down Sendromu gibi farklı kromozom bozuklukları için risk durumunu belirlemek amacıyla kullanılan bir kan testidir.
Bu testte, kandaki Beta hCG ve PAPP-A değerleriyle birlikte bebeğin ense kalınlığı ve burun kemiği ölçülerek Trizomi 21 (Down Sendromu) ve trizomi 18 gibi genetik rahatsızlıkların varlığı tespit edilir.
Ayrıca kemik ölçümü de Down Sendromu riskini değerlendirmede önemli bir gösterge olarak kullanılır. Riskli bir gebelik durumu söz konusuysa, özellikle anne adayının 35 yaşın üzerinde olması veya daha önce Down sendromlu bebek doğum öyküsü varsa Serbest Fetal DNA testi gibi daha detaylı bir test yapılır.
Üçlü ve Dörtlü Tarama Testi (16 – 20. Hafta)
Gebeliğin ikinci trimesteri olarak adlandırılan bu dönemde, yani 16-20. haftalar arasında, üçlü ve dörtlü tarama testleri özellikle ikili tarama testi yaptırmayan kişilerde Down sendromu riskini değerlendirmek için yapılır.
Üçlü tarama testi, 16-18. haftalar arasında en uygun zamanda gerçekleştirilse de, 15 ile 19. haftalar arasında da yapılır.
Bu testlerde kandaki beta hCG, AFP (alfa-fetoprotein) ve serbest estriol değerlerine bakılarak bebeğin Down sendromu (Trizomi 21), genetik problemler ve ayrık omurga hastalığı gibi çeşitli hastalıkların görülme riski değerlendirilir.
Eğer üçlü veya dörtlü tarama testlerinin sonuçları anormal çıkarsa gebeliğin ilerleyen haftalarında farklı tıbbi müdahaleler gerekebilir.
Detaylı Ultrason (20 – 22. Hafta)
Gebeliğin 20-22. haftaları arasında yapılan detaylı ultrason, fetal anomali taraması olarak da bilinir. Bu ultrason, bebeğin gelişimi ve sağlığı hakkında önemli bilgiler sağlar.
Detaylı ultrasonda; bebeğin parmak yapısı, biçimi, iç organların gelişimi, plasentanın durumu ve rahim ağzı uzunluğu gibi çeşitli parametreler incelenir.
Bu gözlemin amacı, bebeğin doğum öncesindeki gelişimini ve sağlığını değerlendirmek ve olası anormallikleri belirlemektir.
Şeker Yüklemesi (24 – 28. Hafta)
Gebelik sırasında hormonların etkisiyle, diyabet hastası olmayan kadınlarda bile diyabet görülebilir.
Bu durumun farkında olmak ve gerektiğinde tedaviye başlamak, anne ve bebeğin sağlığı açısından kritiktir.
Bu nedenle gebeliğin üçüncü ayı olarak bilinen üçüncü trimester döneminde, genellikle şeker yüklemesi ve tokluk kan şekeri takibiyle diyabet taraması yapılır.
Bu testler, anne adayının kan şekeri düzeylerini değerlendirmek ve gerekirse gestasyonel diyabet teşhisi koymak için kullanılır.
Grup B Streptokok Bakteri Taraması ve NST (35 – 40. Hafta)
Gebeliğin 35-40. haftalar arasında, anne adayının ve bebeğin sağlığını izlemek için çeşitli testler yapılır. Bu dönemde, Grup B Streptokok bakterisi taraması ve Non Stress Test (NST) önemli testler içerisinde yer alır.
Grup B Streptokok testinde bakteri için kültür örnekleri alınarak bakteri taraması yapılır. NST ile bebeğin kalp atışları ve erken doğum belirtileri incelenir.
Haftalık ultrason incelemesi, amniyon sıvı ölçümü ve biyofizik profili gibi testlerle de bebeğin hareket ve solunum gibi belirtileri takip edilir.
Ayrıca kan uyuşmazlığı olan bebeklerde bu problemle ilgili herhangi bir sorun olup olmadığı da bu dönemde kontrol edilir.