Adenomyozis, adet kanaması ile atılan rahim içi zarın (endometriyum), rahimin kas duvarına (miyometrium) doğru büyümesi ile ortaya çıkan iyi huylu bir kadın hastalığıdır. Rahimde kalınlaşmaya neden olan bu hastalık uzun süreli adet kanamalarına, sancılı ve kramplı ağrılara neden olur. Kadınlarda özellikle üreme dönemlerinde ortaya çıkabilir. Adenomyozis hayatı tehdit etmeyen bir durum olsa da yoğun kanamalar ve ağrılar kadınların hayat kalitesini etkileyebilir.
Endometriyal hücrelerin rahim kası içinde yer değiştirmesi, rahimde yaygın bir kalınlaşmaya ve dokuda iltihabi tepkilere neden olur. Bu değişiklikler, ağrılı adet dönemleri, uzun süren kanamalar ve zamanla rahmin büyümesi gibi belirtilerle kendini gösterir.
Adenomyozis hastalığının kesin nedeni tam olarak anlaşılamamış olsa da uzmanlar birkaç risk faktör üzerinde durur. Rahim iç tabakasındaki hücrelerin doğum sırasında, rahim ameliyatlarından (örneğin sezaryen, kürtaj) sonra ya da hormonal değişiklikler nedeniyle kas dokusuna geçebileceği değerlendirilir. Ayrıca, östrojen hormonunun bu hücrelerin büyümesini teşvik ettiği ve hastalığın gelişmesinde rol oynadığı bilinir. Genetik yatkınlık, yaş faktörü (özellikle 30-50 yaş arası kadınlar) ve daha önce geçirilen gebelikler de adenomyozis riskini artıran diğer faktörler arasında yer alır.
Nedenlerinin yanı sıra adenomyozis hastalığı bazen belirti vermeden ilerleyebilir ancak birçok kadında yaşam kalitesini düşürecek düzeyde şikayetlere yol açabilir. Özellikle adet dönemlerinde şiddetli kramplar, yoğun ve uzun süreli adet kanamaları, cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni) ve kronik pelvik ağrı en yaygın olarak görülen belirtilerdendir. Bazı kadınlar ise kasık bölgesinde sürekli bir basınç hissi ve rahim büyümesine bağlı karında şişkinlik gibi rahatsızlıklar yaşayabilir. İleri adenomyozis vakalarında anemi (kansızlık) da görülebilir. Çünkü sürekli kan kaybı vücuttaki demir seviyelerini düşürebilir.
Adenomyozisin teşhis süreci, hastanın ayrıntılı tıbbi öyküsünün alınması ve fiziksel muayene ile başlar. Muayene sırasında doktor rahimde büyüme ya da hassasiyet fark edebilir. Tanının netleşmesi için transvajinal ultrasonografi, manyetik rezonans görüntüleme (MRI) gibi ileri görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır. Ultrason, rahim duvarında kalınlaşma ve heterojen görünüm saptayabilirken, MRI adenomyozise özgü bulguları daha da net gösterebilir. Bazen adenomyozis, histerektomi (rahmin alınması) sonrası yapılan patolojik incelemelerle kesin olarak doğrulanabilir.
Adenomyozis tedavisi ise kişinin yaşadığı semptomlara, hastanın yaşı ve çocuk sahibi olma isteğine göre planlanır. Hafif şikayetlerde ağrı kesiciler ve adet döngüsünü düzenleyen hormonal ilaçlar (doğum kontrol hapları, hormonlu rahim içi araçlar gibi) semptomları hafifletebilir. Ağır vakalarda ise rahmin tamamen alınması (histerektomi) kesin çözüm olabilir. Özellikle diğer tedavilere yanıt alınamadıysa ve hasta doğurganlık planı yapmıyorsa histerektomi uygulanabilir. Son yıllarda, rahim arter embolizasyonu gibi daha az invaziv girişimler de adenomyozis tedavisinde alternatif yöntemler olarak uygulanmaktadır.
Temelde adenomyozis hayatı tehdit eden bir hastalık değildir ancak tedavi edilmediğinde, aşırı kanama, sürekli ağrı ve kansızlık gibi ikincil sorunlara yol açarak yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir. Erken tanı ve doğru tedavi yöntemleriyle semptomlar yönetilebilir ve kadınların yaşam konforu artırılabilir.
Adenomyozis Neden Olur?
Adenomyozis hastalığının neden geliştiğine dair net bir bilgi yer almamaktadır. Fakat bazı faktörler adenomyozisin tetiklenmesine neden olur. Bu durumun gelişmesine neden olan olası risk faktörleri şunlardır:
- Doğumdan sonra oluşan rahim iltihabı
- Büyüyen rahim duvarında ki fazladan dokular
- Rahim kasındaki kök hücreler
- Hormonal faktörler
- Genetik yatkınlık
- Yaş
- Cerrahi müdahaleler
Adenomyozis Belirtileri Nelerdir?
Adenomyozis, üç kişiden birinde belirti ve semptom göstermeyebilir. Belirti gösterdiği durumlarda ise şu durumlar görülür:
- Ağrılı adet görme (dismenore)
- Yoğun adet kanaması (menoraji)
- Düzensiz ve anormal adet görme
- Şiddetli kramp ya da pelvik ağrı
- Cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni)
- Kısırlık
- Büyümüş rahim
- Karnınızda şişkinlik
- Sık idrara çıkma
- Kabızlık
- Kansızlığa bağlı olarak halsizlik, çarpıntı ve yorgunluk