Kızlarda ilk adet kanaması, tıpta “menarş” olarak adlandırılır ve kız çocuklarının ilk kez adet görmesi anlamına gelir. Ergenlik sürecinde vücutta birçok hormon değişiklikleri yaşanır ve müteakiben ilk adet kanaması görülür. İlk adet kanaması, bir kız çocuğun hayatının en önemli dönüm noktasıdır.
İlk adet kanaması, ergenlik gelişimi için çok önemli bir göstergedir. İlk adet kanaması, kızlarda üreme sisteminin olgunlaşmaya başladığını gösterir. Ayrıca ilk adet kanaması, vücudun potansiyel olarak gebe kalabileceğini ve hamileliği sürdürebilecek olgunluk seviyesine ulaştığının sinyalini vermektedir.
İLK ADET KANAMASI KAÇ YAŞINDA GÖRÜLÜR?
İlk adet kanaması, genellikle 10 ile 16 yaşları arasında başlamaktadır. Ülkemizde 12-13 yaşları arasında (ortalama 12,5 yaşında) meydana ilk adet kanaması meydana gelmektedir. İlk adet kanaması başlaması için, yeterli vücut yağ yüzdesine ulaşılması (genellikle toplam vücut kütlesinin yaklaşık %17’si) gerekmektedir.
İlk adet kanaması başlama yaşını, genetik faktörler, çocuğun sağlık durumu, çocuğun beslenme durumu, sosyoekonomik koşullar, ailedeki kadınların ilk adet kanama yaşı ve hatta mevsim bile etkileyebilmektedir
İLK ADET KANAMASI NEDEN ERKEN OLUR?
İlk adet kanaması başlama yaşını, genetik faktörler, çocuğun sağlık durumu, çocuğun beslenme durumu, sosyoekonomik koşullar, ailedeki kadınların ilk adet kanama yaşı ve hatta mevsim bile etkileyebilmektedir. İlk adet kanamasının, 10 yaşından önce başlaması erken olmasının nedenleri çeşitlidir:
Genetik Faktörler: 10 yaşından önce İlk adet kanaması olan kızların olduğu ailelerde, ilk adet kanamasının erken görülme riski artmaktadır.
Beslenme: Sağlıklı beslenme, vücut yağ oranı ve sağlık durumu, ergenlik dönemindeki hormon düzeylerini etkileyebilir. Özellikle aşırı kilolu veya obez kızlarda, ilk adet kanamasının erken görülme riski (yaklaşık 1,7 kat) artmaktadır. Fazla şekerli içecek tüketen çocukların, ilk adet kanamasının daha erken olduğu bildirilmiştir. Diğer taraftan 3-5 yaşları arasında çok fazla hayvansal protein tüketen çocuklarda, ilk adet kanamasının daha erken görüldüğü saptanmıştır.
Hormon Problemleri: Erken ergenlik gibi vücutta hormon seviyelerindeki değişiklikler, ilk adet kanamasının erken başlamasında etkili olmaktadır. Bazı problemlerde vücutta artan kadınlık hormonu (östrojen) üretimi ilk adet kanamasının erken görülme riski artmaktadır.
Fiziksel Aktivite: Fiziksel aktivitenin az olması ve hareketsiz yaşam tarzı, hormon düzeylerini etkileyerek ilk adet kanaması görülme yaşını etkileyebilir.
Çevresel Etmenler: Endokrin Bozucu Kimyasal maddeler gibi çevresel olumsuz faktörlere kız çocuklarının maruz kalması, hormon dengesini bozarak ilk adet kanamasının erken görülme riski arttırabilmektedir.
Psiko-sosyal Faktörler: Aile içi stres, evlat edinme ve üvey ebeveyniyle yaşama gibi çok çeşitli faktörler ve olumsuz sosyal çevre gibi faktörler hormon dengesini bozarak ilk adet kanamasının erken görülme riski arttırabilmektedir. Kentsel ortamlarda yetişen kızlar, kırsal ortamlarda yetişenlere kıyasla daha erken yaşta ilk adet kanamasını yaşamaktadır. Diğer taraftan yüksek sosyoekonomik statüye sahip ailelerin kızları, daha düşük sosyoekonomik statüye sahip ailelerin kızlarına kıyasla daha erken yaşta ilk adet kanamasını yaşamaktadır.