Spiral, doğum kontrolünü sağlayarak gebeliği önlemek için kadın üreme organına yerleştirilen doğum kontrol aracıdır. Küçük, esnek plastik ya da bakırdan yapılmış, hormon içerebilen T şeklinde bir cihazdır. Spiral spermin yumurtalara ulaşıp döllenmesini engeller. Uç kısmında bulunan ip spiralin yerinde olup olmadığını anlamaya, değiştirilmesi gerektiğinde veya artık istenmediğinde kolaylıkla hekim tarafından çıkarılmasına yardımcı olmaktadır.
Bakır veya hormonal RİA kullanarak korunan kadınların %1’inden azında istenmeyen hamilelikler görülmektedir.
Spiral Çeşitleri Nelerdir?
Bakır ve hormon bazlı spiraller olarak iki farklı çeşidi bulunur. Hormonlu tipleri yoğun kanama ve ağrı gibi durumlarda tedavi amacıyla da kullanılabilmektedir
Her ikisi de rahim içine girdikten sonra T şeklinde açılan plastik kolları bulunur. Her ikisi de benzer etkinlikte olmakla beraber tipine bağlı olarak 5-10 yıl arasında kalabilmekte ve koruyuculuk sağlamaktadır. RİA türleri gebeliğe karşı farklı bir süre korusa da, her biri istenildiği zaman çıkarılabilmektedir. Hamile kalmaya karar verirseniz veya yan etkilerden rahatsız olursanız, bu süreler beklenmeden hemen çıkarılabilmektedir.
Bakır RİA ile koruma, araç takılır takılmaz başlamaktadır. Hormonlu RİA, adetin ilk gününden sonraki 7 gün içinde takıldığı sürece anında koruma sağlamaktadır.
Her iki tip de ultrasonografi gibi görüntüleme prosedürleri sırasında takip edilmesine olanak tanıyan malzemeden üretilmiştir. RİA’nın doğru yerde olduğundan emin olmak için uzmanlar muayene sırasında RİA’yı kontrol edebilmektedir. Hormonal RİA, salgıladığı progesteron hormonu ile rahim ağzındaki mukus tıkacı artırmakta ve tüplerin hareketliliğini azaltmaktadır. Bunlar sayesinde spermin yumurtaya ulaşmasını engelleyerek gebe kalmayı engellemektedir. Yumurtlamayı kısmen baskılamakta ve rahim duvarını inceltmektedir.
Bakır RİA’da hormon salınımı yoktur. Bunun yerine, RİA içindeki bakır sarmal, rahimde bir enflamatuar veya bağışıklık tepkisi üretmektedir. Sperm için bu elverişsiz ortam, döllenme şansını azaltacak ve implantasyonu (sperm tarafından döllenen yumurtanın rahim duvarına yerleşmesini) önleyecektir.
Boncuk spiral bir bakırlı spiral çeşididir. T şekilli klasik spiralden farklı olarak daha düz bir yapısı vardır ve rahimin tepe noktasına tutturulmaktadır. Bu sayede kayma riskinin daha az olması beklenmektedir.
Spiral Takıldıktan Sonra Nelere Dikkat Etmek Gerekir?
Herhangi bir yan etki oluşmayabilir veya hafif ila şiddetli ağrı olabilmektedir. Her ihtimale karşı işlem sonrası bir süre dinlenme önerilmektedir. İşlem sonrasında kramp, sırt ağrısı yaşanırsa ağrı kesici haplar yeterli olabilmektedir. Birkaç gün hafif kanama veya lekelenme yaşanabilir.
Spiral takıldıktan sonra yüksek ateş, şiddetli kanama, kötü kokulu akıntı, şiddetli karın/kasık ağrısı durumlarında mutlaka hekiminize başvurulması önerilmektedir.
İşlem sonrasında birinci ayda ve sonrasında mutlaka yıllık jinekolojik muayeneler ile kontrolü sağlanmalıdır. İşlem sonrasında ilk 48 saat vajinaya herhangi bir şey sokmamak (tampon, vajinal duş, cinsel ilişkiye girmek) önemlidir. RİA’nın kayma veya dışarı çıkma ihtimali yaklaşık %1’dir. Bu risk ilk birkaç hafta içinde en yüksektir.
Bakırlı RİA kullanımında adet dönemleri daha yoğun ve daha uzun kanama yaşanabilmekte veya adetler daha ağrılı hale gelebilmektedir. Ancak bu durum birkaç ay sonra düzelebilir ve nadir görülmektedir.
Hormonlu RİA kullanımında adet kanamaları azalır veya nadiren kesilebilmektedir. Ancak bunun kişiye ek bir rahatsızlık hissi olmamaktadır.
Spiral cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruma sağlamamaktadır. Bu nedenle prezervatif kullanmak da gerekebilmektedir.
RİA taktığınızda enfeksiyon kapılırsa ve tedavi edilmezse pelvik enfeksiyona yol açabilmektedir.
Spiral Nasıl Çıkarılır?
RİA uzman hekimler tarafından çıkarılabilmektedir. İşlem poliklinik şartlarında herhangi bir anestezi gerekmeksizin forseps yardımı ile ağrısız bir şekilde 1 dakikadan kısa sürede gerçekleştirilmektedir. Sonrasında tekrar RİA taktırılmayacaksa ve hamile kalmak istenmiyorsa, çıkarılmadan önce 7 gün boyunca prezervatif gibi ek bir doğum kontrol yöntemi kullanmalıdır.
Spiral Kullanmanın Avantajları Nelerdir?
Spiral yani RİA’da başarı oranı yüksektir.
- %99 başarı oranına sahiptir, güvenli ve etkin bir yöntemdir.
- Uygun maliyetlidir.
- Hamile kalmaya karar verildiğinde veya doğum kontrol yönteminizi değiştirmek istediğinde kolaylıkla çıkarılabilmektedir.
- Emzirirken kullanılabilmektedir.
- Çıkarıldığında hemen hamile kalınabilmektedir.
- Kullanıcı tarafından herhangi bir ek önlem veya bakım gerektirmeksizin yıllarca kullanılabilmektedir.
- Doğum kontrol hapını atlama, doğum kontrol iğnesi olmayı unutma vb. endişeler yaşanmamaktadır.
- Diğer ilaçlardan etkilenmemektedir.
- RİA’nın kiloyu etkileyeceğine veya rahim ağzı kanseri, rahim kanseri veya yumurtalık kanseri riskini artıracağına dair bir kanıt bulunmamaktadır.
Spiral Enfeksiyonu Belirtileri
Rahim içi araçlar pelvik inflamatuar hastalık olarak bilinen üreme organı enfeksiyonu olasılığını arttırabilir. Belirtileri şunlarlardır:
- Alt karın ağrısı
- Kötü kokulu vajinal akıntı
- İdrar yaparken yanma veya acı
- Cinsel ilişki sırasında ağrı yaşama
- Ateş
- Adet döngüsünde düzensizleşme
Spiral Zararları Nelerdir, Yan Etkileri Var mıdır?
- Spiral takıldıktan sonra adet döngünüz bozulabilir
- Spiralde yer alan ipler ilk zamanlar sert gelebilir
- Zararsız yumurtalık kistleri gelişebilir
- Spiral ilk yerleştirildiğinde hafif veya şiddetli ağrı hissedilebilir
- İlk takıldığında hafif kanama ve/veya lekelenme oluşabilir
Spirali Kimler Kullanamaz?
RİA yani spiral kullanılmaması gereken bazı durumlar bulunmaktadır. Bu nedenle öncelikle uzman hekimlerin hastayı kontrol etmesi önemlidir.
- Gebelik veya gebelik şüphesi olanlar
- Nedeni bilinmeyen vajinal kanama
- Rahimde doğumsal anomalisi veya rahim içine büyüyen myomu olanlar
- Rahim ağzı ve rahim kanseri
- Aktif vajinal enfeksiyon durumunda
- Enfeksiyon açısından yüksek riskli grupta (çoklu partner, AIDS, madde bağımlılığı, lösemi gibi) bulunanlar.